Phật Sinh cùng ngày, Yêu cùng ngày, Chứng ngộ cùng ngày và Chết cùng ngày




Powered by RedCircle


Thái độ của Thiền hướng tới chết là gì?

Powered by RedCircle

Tiếng cười. Vâng, tiếng cười là thái độ của Thiền hướng tới chết. Và hướng tới sống nữa chứ, vì sống và chết là không tách rời. Bất kì cái gì là thái độ của bạn hướng tới sống, sẽ là thái độ của bạn hướng tới chết, vì chết tới như việc nở hoa tối thượng của sống. Sống tồn tại vì chết. Sống tồn tại qua chết. Không có chết, sẽ không có sống chút nào. Chết không phải là kết thúc mà là cao trào, cực đỉnh. Chết không phải là thù, nó là bạn. Nó làm cho sống thành có thể.

Cho nên thái độ của Thiền về chết là đích xác cùng như thái độ của Thiền hướng tới sống - thái độ của tiếng cười, niềm vui, mở hội. Và nếu bạn có thể cười vào chết, trong chết, bạn là tự do khỏi mọi thứ. Thế thì bạn là tự do. Nếu bạn không thể cười lúc chết, bạn sẽ không có khả năng cười trong sống, từng chuyển động trong sống, đem chết tới gần hơn. Từng khoảnh khắc mà bạn sống, bạn tới gần chết hơn. Nếu bạn không thể cười được với chết, làm sao bạn có thể cười với sống và trong sống?

Nhưng có khác biệt giữa Thiền Phật giáo và các tôn giáo khác. Các tôn giáo khác không sâu được như Thiền. Các tôn giáo khác cũng nói rằng không có nhu cầu sợ chết, vì hồn là bất tử. Nhưng trong chính ý tưởng về bất tử của hồn, tâm trí bạn đang tìm kiếm tính vĩnh hằng và không gì khác. Trong chính ý tưởng về bất tử, bạn đang phủ nhận chết, bạn đang nói không có chết. Bạn đang nói 'Vậy tại sao sợ? Không có chết. Tôi sẽ sống - nếu không phải là thân thể này, dầu vậy tôi vẫn sống như hồn này. Con người bản chất của tôi sẽ tiếp tục. Cho nên tại sao sợ chết? Chết sẽ không phá huỷ tôi. Tôi sẽ vẫn còn, tôi sẽ tiếp tục tồn tại, tôi sẽ liên tục.' Các tôn giáo khác thoả hiệp với ham muốn của bạn, để vẫn còn mãi mãi. Họ cho bạn an ủi. Họ nói 'Đừng lo. Bạn sẽ ở trong thân thể khác nào đó, trong hình dạng khác nào đó, nhưng bạn sẽ tiếp tục.' Điều này dường như là việc bám víu.

Nhưng cách tiếp cận của Thiền hướng tới chết là khác hoàn toàn, sâu sắc vô cùng. Các tôn giáo khác nói chết là không bị lo nghĩ, không bị sợ, vì hồn là vĩnh hằng. Thiền nói: Không thể có bất kì chết nào, vì bạn không có. Không có người nào để chết. Thấy sự khác biệt này - không có người nào để chết. Cái ngã không tồn tại, cho nên chết không thể lấy được bất kì cái gì khỏi bạn. Sống không thể cho bạn bất kì cái gì, và chết không thể lấy đi bất kì cái gì. Không có chủ định trong sống và không chủ định trong chết. Không có người nào để chết. Các tôn giáo khác nói bạn sẽ không chết, cho nên đừng lo nghĩ về chết. Thiền nói: Bạn không tồn tại - bạn lo nghĩ cho ai? Không có người nào trong sống và sẽ không có người nào trong chết. Bạn là trống rỗng thuần khiết. Không cái gì đã bao giờ xảy ra ở đó.

Thiền không thoả hiệp với ham muốn của bạn về vĩnh hằng. Nó không thoả hiệp vì an ninh của bạn, nó không thoả hiệp với bản ngã của bạn trong bất kì dạng nào. Thiền là triệt để hoàn toàn, nó chặt chính rễ. Thiền nói: ý tưởng tồn tại mãi mãi là ngu ngốc. Bạn định làm gì nếu bạn sống sót mãi mãi? Bạn chưa được kết thúc với việc làm của bạn sao? Bạn còn chưa trở nên đủ thất vọng với việc làm của bạn sao? Bạn đã không thấy cái ngu xuẩn và xuẩn ngốc của con người bạn sao? Nó đem lại cái gì cho bạn ngoại trừ khổ? Bạn càng là bản ngã, bạn càng khổ hơn. Bạn không thể thấy điều đó sao, rằng bản ngã vận hành như vết thương? Nó gây đau. Dầu vậy bạn muốn tiếp tục vết thương này, dầu vậy bạn muốn tiếp tục vết thương này mãi mãi và mãi mãi. Bạn không muốn được chữa sao? Bản ngã là bệnh, vô ngã là được chữa lành. Nhưng bạn muốn được cứu mãi mãi.

Trong chính ý tưởng của bạn về còn lại mãi mãi, được cứu mãi mãi, có một loại keo kiệt. Các tôn giáo khác nói: Cứu. Cứu bản thân bạn. Thiền nói: Tiêu. Tiêu bản thân bạn. Vì được hoàn toàn tiêu đi, là được cứu.

Một người Ki tô giáo đang đi cùng Mulla Nasruddin, họ đã đi dạo buổi sáng. Và người Ki tô giáo chỉ cho Mulla Nasruddin nhà thờ của mình. Ông ta nói, 'Đây là nhà thờ của tôi. Nhìn kìa.' Và trên nhà thờ có một tấm biển lớn - trên tấm biển có viết: Jesus Cứu! Mulla Nasruddin nhìn vào nó và nói 'Thì đã sao! Vợ cứu tốt hơn.'

Cứu ở bất kì loại nào là thái độ keo kiệt hướng tới sống. Tiêu đi - đừng tích trữ. Thả lỏng việc bám víu của bạn. Đừng giữ tay bạn siết chặt như nắm đấm. Mở chúng ra, được tiêu đi. Được tiêu đi, như hoa đã tiết ra hương thơm của nó theo gió. Được tiêu đi, như chiếc nến đã sống cả đêm, đã nhảy múa, và giờ không còn nữa. Từ Phật giáo 'niết bàn' ngụ ý 'tắt nến'. Khi bạn hoàn toàn bị tiêu đi, khi bạn đã sống một cách đích thực và đã tiêu bản thân bạn một cách toàn bộ và không cái gì còn lại trong bạn, ngoại trừ trống rỗng, bạn đã về tới nhà. Vì trống rỗng là nhà.

Bạn là thế giới. Khi bạn không hiện hữu, bạn đã về tới nhà.

Thái độ của Thiền hướng tới sống là thái độ của tiếng cười, của việc sống, của tận hưởng, của mở hội. Thiền không phải là phủ định sống, nó là khẳng định sống. Nó chấp nhận mọi cái đang đó. Nó không nói phủ nhận cái này, phủ nhận cái kia. Nó nói mọi thứ là tốt: sống nó đi, sống nó một cách toàn bộ nhất có thể được. Toàn bộ trong bất kì cái gì là có tính tôn giáo. Là bộ phận trong bất kì cái gì là mang tính trần tục. Và sống toàn bộ tới mức khi chết tới, bạn có thể sống cả chết một cách toàn bộ nữa. Cười toàn bộ tới mức khi chết tới, bạn có thể có việc cười cuối cùng của bạn.

Một thầy lớn, Lo-shan, đang tới gần hơn với cái chết của mình. Khi ông ấy cảm thấy rằng chết đã là gần, Lo-shan gọi mọi người vào phòng Phật và ngồi vào chỗ giảng. Đầu tiên, ông ấy để tay trái mở trong vài phút. Không ai hiểu, cho nên ông ấy bảo các sư từ phía đông của thiền viện rời đi. Thế rồi ông ấy để tay phải mở ra. Dầu vậy không ai hiểu, cho nên ông ấy bảo các sư từ phía tây thiền viện rời đi. Chỉ người thế tục còn lại. Ông ấy nói với họ, 'Nếu bất kì người nào trong các ông thực sự muốn biểu lộ lòng biết ơn với Phật vì từ bi của ông ấy với các ông, đừng giữ lại nỗ lực nào trong việc lan toả Pháp. Bây giờ, đi ra đi! Ra khỏi đây!" Thế rồi cười to, thầy ngã chết.

Bây giờ người này, Lo-shan, sắp chết. Ông ấy tụ tập mọi đệ tử lại. Ông ấy mở một tay ra, không ai hiểu. Ông ấy đang nói, 'Với tay mở, ta đã sống, với tay mở ta đang đi. Ta đã sống một cách toàn bộ, ta đang đi một cách toàn bộ. Ta đã không bao giờ đóng. Bây giờ chết đang gõ cửa, cửa của ta mở.' Thế rồi ông ấy giơ tay kia lên. Mọi người đã không hiểu. Thế rồi ông ấy nói với mọi người, 'Phật đã có từ bi mênh mông lên các ông.'

Từ bi của Phật là gì? Từ bi của Phật là điều này - rằng biết hoàn toàn rõ rằng bạn sẽ không hiểu, ông ấy đã cố gắng. Đó là từ bi của ông ấy. Biết hoàn toàn rõ rằng không thể nào hiểu được cái gì đó mà Phật nói, ông ấy đã cố gắng cả đời để giúp bạn hiểu. Đó là từ bi của ông ấy. Ông ấy đang cố giúp bạn thấy cái bạn không thể thấy. Việc cố mang vào ngôn ngữ và lời điều không thể thu vào lời. Việc cố làm điều không thể được, đó là từ bi của ông ấy.

Lo-shan đã nói với mọi người, 'Làm một điều - lan toả lời của Phật, pháp của ông ấy. Bất kì cái gì ông ấy đã nói, liên tục lan toả nó.' Có thể ai đó lúc nào đó có thể hiểu. Cho dù một người trong cả nghìn người hiểu, điều đó là đủ. Cho dù một người trong cả triệu người nở hoa, điều đó là đủ. Một người nở hoa rót đầy toàn thể trái đất bằng hương thơm của người đó. Vâng, riêng một đoá hoa của tâm thức làm biến đổi toàn thể phẩm chất của tâm thức trên trái đất. Nó nâng tâm thức của toàn thể trái đất lên.

Và thế rồi ông ấy bảo họ, 'Bây giờ, đi ra đi! Đi ra khỏi đây!' Ông ấy ngụ ý gì bởi 'Đi ra đi, đi ra khỏi đây!'? Ông ấy đang bảo họ: Tâm trí mà trong đó các ông đang ở, đi ra, đi ra khỏi tâm trí đi. Bản ngã mà bạn ở trong đó, đi ra khỏi bản ngã. Nhưng các Thiền sư có cách diễn đạt riêng của họ. Đầu tiên ông ấy tống một nửa sư ra khỏi cổng này, thế rồi nửa kia ra từ cửa khác. Thế rồi chỉ người thế tục còn lại. Và giờ ông ấy bảo họ, 'Đi ra đi! Đi ra khỏi đây đi!' Thế rồi vừa cười to, thầy ngã chết.

Tiếng cười của ông ấy là gì? Tại sao ông ấy cười? Có chuyện ngụ ngôn Thiền:

Như vậy ông ấy đã tới trước một lâu đài lớn mà có mặt trước được khắc dòng chữ 'Ta không thuộc người nào và thuộc vào tất cả. Trước khi vào, ông đã ở đây. Khi ông rời đi, ông sẽ vẫn còn lại.'

Ông ấy đang cười vào cái lố bịch, ngớ ngẩn. Cái ngớ ngẩn của mọi thứ và mọi người. Mọi thứ là mâu thuẫn thế. Sống tồn tại qua chết, yêu tồn tại qua ghét, từ bi tồn tại qua giận. Và chỉ những người không hiện hữu có thể hiện hữu. Và những người hiện hữu không thể hiện hữu. Nó ngớ ngẩn thế, nó mâu thuẫn thế. Ông ấy đang có tiếng cười cuối cùng của mình vào toàn thể tình huống này của cái gọi là sống. Nó là phi logic, đó là lí do tại sao ông ấy cười. Nó là phi logic thế. Bạn có thể làm gì với hiện tượng phi logic thế? Bạn có thể có tiếng cười thoải mái.

Một thầy khác, Etsugen, ngay trước khi ông ấy chết, đã gọi các sư lại. Hôm đó là ngày một tháng mười hai. 'Ta đã quyết định chết vào ngày tám tháng này,' ông ấy bảo họ. 'Đó là ngày chứng ngộ của Phật. Nếu các ông có bất kì câu hỏi nào còn lại về giáo huấn, tốt hơn cả các ông hỏi chúng trước đi.'

Vì thầy vẫn tiếp tục các bổn phận thường lệ đều đặn trong vài ngày tiếp, một số sư tưởng thầy hơi đùa với họ. Tuy nhiên, phần lớn mọi người đã bị kinh ngạc với thương tiếc.

Đến tối ngày mồng bẩy, không cái gì bất thường đã xảy ra. Dầu vậy, Etsugen bảo họ tập hợp lại dạy cho họ lần cuối cùng về chứng ngộ của Phật. Rồi ông ấy thu xếp các chuyện của mình và đi vào trong phòng.

Vào bình minh ông ấy tắm, mặc bộ cà sa đại lễ, và ngồi thẳng trong tư thế hoa sen, soạn bài thơ về chết này:

Thích ca xuống núi. Ta đi lên.

Trong giáo huấn của ta,

ta đoán ta bao giờ cũng là cái gì đó không theo qui tắc. Và giờ ta ra khỏi địa ngục - Yo-Ho!

Tính tò mò của con người là thuần điên rồ.

Thế rồi, nhắm mắt lại, và vẫn ngồi, ông ấy chết.

Thiền sư có thể chết bất kì khoảnh khắc nào. Ông ấy có thể quyết định được. Tại sao? Vì ông ấy đã chết rồi. Ngày ông ấy trở nên chứng ngộ, ông ấy đã chết. Bây giờ chỉ hình tướng thấy được, tiếp tục sống - bên trong, tất cả là trống rỗng. Ông ấy chết hoàn toàn. Cho nên bất kì ngày nào ông ấy cũng có thể bỏ hình tướng này. Nó chỉ là bong bóng xà phòng: một cái chích nhỏ và nó sẽ mất đi. Và bạn không thể chọn ngày tốt để chết hơn là ngày chứng ngộ của Phật, vì ngày đó Phật đã chết.

Về Phật có một câu chuyện hay. Ông ấy được sinh ra vào ngày nào đó, cùng ngày ông ấy trở nên chứng ngộ, và cùng ngày ông ấy chết. Sinh, chứng ngộ và chết, tất cả ba điều lớn này đã xảy ra vào cùng ngày. Điều này rất có tính chỉ dẫn - nó nói sinh, chứng ngộ và chết tất cả là như nhau. Nó có thông điệp: Chúng tất cả là giống nhau. Chúng không khác, phẩm chất của chúng là như nhau.

Sinh là một loại chết. Khi đứa con được sinh ra từ bụng mẹ, nếu đứa trẻ có thể nói thành lời điều đang xảy ra nó sẽ nói 'Tôi đang chết.' Vì nó đã sống trong chín tháng trong bụng mẹ thoải mái thế, trong xa hoa thế, trong thuận tiện thế. Không lo nghĩ, không vấn đề, không làm việc. Mọi thứ là sẵn có, bạn thậm chí không cần hỏi về điều đó. Nó thậm chí không cần thở theo cách riêng của nó, người mẹ thở cho nó. Nó không cần ăn, người mẹ ăn cho nó. Nó đơn giản sống. Đó là thiên đường.

Các nhà tâm lí nói rằng việc tìm thiên đường không là gì ngoài kí ức, hoài niệm, về bụng mẹ. Vì bạn đã sống trong chín tháng đó ở đỉnh cao nhất của an nhàn, xa hoa. Và toàn thể việc tìm thiên đường không là gì ngoài cách đi vào loại bụng mẹ ấm áp đó lần nữa.

Ở Ấn Độ, phần bên trong nhất của ngôi đền được gọi là garbha, bụng mẹ - rất có nghĩa. Nơi thần của ngôi đền ngồi, điện thờ bên trong nhất, được gọi là garbha - bụng mẹ. Trong cuộc sống bình thường, chúng ta cũng đang đi tìm cùng sự an nhàn này. Khi bạn cảm thấy căn phòng ấm cúng, bạn có thực sự nhớ khi nào bạn nói rằng căn phòng là ấm cúng không? Ấm, sống động, cảm nhận, đón chào. Bạn không là người lạ, bạn là khách được đón chào. Bạn được nhắc nhở về cái gì đó của chín tháng kia. Khoa học liên tục cải tiến an nhàn, xa hoa, nhưng chúng ta vẫn chưa có khả năng - và tôi nghĩ chúng ta sẽ không bao giờ có khả năng - tạo ra tình huống bụng mẹ lần nữa.

Đứa trẻ đã sống trong dư thừa thế, đó chỉ là mở hội liên tục. Trong im lặng, trong im lặng hoàn toàn. Bây giờ nó bị tống ra ngoài. Và nó không biết bất kì cái gì về thế giới bên ngoài, liệu có bất kì thế giới nào hay không. Nó bị tống ra khỏi nhà của nó. Nếu đứa trẻ có thể nói bất kì cái gì, nó sẽ nói 'Tôi đang chết.' Bạn gọi điều đó là sinh, bạn là người ở bên ngoài - nhưng hỏi đứa trẻ, chỉ ý nghĩ của đứa trẻ. Đứa trẻ sẽ nghĩ, 'Mình đang bị bật rễ, mình đang bị tống ra. Mình đang bị bác bỏ.' Đứa trẻ bám víu, đứa trẻ không muốn đi ra. Đứa trẻ cảm thấy đó là một loại chết. Một phía đó là chết, phía kia đó là sinh.

Và chứng ngộ cũng vậy. Ở phía này, ở phía của tâm trí, đó là chết. Tâm trí cảm thấy 'Mình đang chết. ' Tâm trí bám víu. Tâm trí cố bằng mọi cách để ngăn cản chứng ngộ này xảy ra. Tâm trí tạo ra cả nghìn lẻ một câu hỏi, hoài nghi, truy hỏi, sao lãng. Muốn kéo bạn lại - 'Mình đi đâu vậy? Mình sẽ chết.'

Điều này xảy ra ở đây mọi ngày. Bất kì khi nào một người bắt đầu đi tới gần thiền hơn, sợ nảy sinh. Sợ lớn. Toàn thể con người của người đó lâm nguy, người đó bắt đầu run. Việc run thực tại nảy sinh trong con người của người đó. Bây giờ người đó đang đối diện với vực thẳm - phía này đó là chết, phía kia sẽ là sinh. Nếu tâm trí chết, người đó sẽ được sinh ra như tâm thức. Nếu ý nghĩ chết, người đó sẽ được sinh ra như samadhi, như vô ý nghĩ. Nếu tâm trí biến mất, người đó sẽ được sinh ra như vô trí. Nếu tiếng ồn này của tâm trí biến mất, thế thì người đó sẽ được sinh ra như im lặng. Phía này nó sẽ là chết, phía kia là sinh.

Và chết cũng là vậy. Từng chết cũng là sinh, từng sinh cũng là chết.

Câu chuyện này về việc được sinh ra của Phật vào ngày nào đó, vào giờ nào đó, thế rồi vào cùng giờ và cùng ngày, trở nên chứng ngộ, vào cùng giờ và cùng ngày, chết, là có nghĩa. Nó đơn giản nói rằng cả ba điều này là như nhau. Một thứ đang mất đi, tôi muốn thêm vào điều đó nữa. Nếu bạn thực sự ngã vào trong yêu, thế thì toàn thể danh sách là đầy đủ. Cả bốn điều này, thế thì toàn thể đời bạn là đầy đủ. Nếu tôi mà viết lại câu chuyện của Phật, tôi sẽ thêm điều này nữa, rằng ông ấy ngã vào yêu vào cùng ngày và cùng giờ. Vì điều đó nữa cũng là sinh và chết. Những người đã viết câu chuyện của Phật đã không dũng cảm đến thế. Họ đã bỏ ý tưởng về yêu, điều đó dường như là nguy hiểm.

Đây là bốn điều lớn nhất trong sự sống, bốn chiều của sự sống. Đây là toàn thể bầu trời của sự sống.

Etsugen quyết định chết vào ngày chứng ngộ của Phật. Nhiều Thiền sư đã quyết định chết vào ngày đó. Và họ chết vào ngày đó. Và họ không tự tử và họ không uống bất kì thuốc độc nào - họ chỉ đổ sập. Nhưng việc đổ sập của họ là đẹp. Họ đổ sập với nụ cười, với tiếng cười.

Và đây là truyền thống trong Thiền, rằng trước khi thầy chết, ông ấy phải soạn bài thơ chết. Điều đó nữa là rất có ý nghĩa. Chết phải được đón nhận bằng thơ ca, bằng niềm vui. Đó là phát biểu cuối cùng của bạn, chúc thư của bạn. Nó phải ở trong thơ ca. Nó phải là thơ ca - văn xuôi không có tác dụng, văn xuôi sẽ có vẻ hơi quá trần tục. Cái gì đó nhiều hơn, cái gì đó của bài ca. Etsugen đã viết bài thơ này. 'Thích Ca' là tên của Phật.

Thích Ca xuống núi. Ta đi lên.

Ông ấy đang nói 'Ta đã chính là cái đối lập của Phật.' Chỉ Thiền sư mới có thể nói điều đó. Bằng không, những người đi theo là những người đi theo - họ là người bắt chước, họ là bản sao giấy than. Nhưng người đi theo thực không là vậy, họ là con người đích thực. Họ sống cuộc sống của họ. Họ sống với sự kính trọng lớn đối với thầy, với kính trọng mênh mông đối với thầy, nhưng họ sống cuộc sống của họ. Thực ra, sự kính trong mênh mông đó đối với thầy sẽ làm cho bạn có năng lực sống cuộc sống riêng của bạn.

Phật đã sống cuộc sống riêng của ông ấy. Nếu bạn thực sự kính trong ông ấy, bạn sẽ sống cuộc sống riêng của bạn, đó là cách bạn dành cho sự tôn kính của bạn.

 Thích Ca xuống núi. Ta đi lên.

Trong giáo huấn của ta,

ta đoán ta bao giờ cũng là cái gì đó không theo qui tắc. Và giờ ta ra khỏi địa ngục - Yo-Ho!

Tính tò mò của con người là thuần điên rồ.

Ông ấy đang nói 'Bây giờ ta ra khỏi địa ngục.' Ông ấy đang đùa. Chỉ Thiền sư có thể đùa vào khoảnh khắc cuối cùng. Chỉ Thiền sư có thể có can đảm để nói 'Giờ ta ra khỏi địa ngục.' Thực ra, Thiền nhân nói rằng bất kì chỗ nào thầy ở, có cõi trời. Nếu ông ấy ở trong địa ngục, địa ngục sẽ là cõi trời. Cõi trời là bầu khí hậu của ông ấy, ông ấy mang nó theo bản thân ông ấy.

'Thế rồi, nhắm mắt, và vẫn ngồi, ông ấy chết.' Im lặng thế, thơ ca thế, triệt để thế.

Và câu chuyện thứ ba.

Khi thầy, Tenno, sắp chết, ông ấy gọi vào phòng mình sự chịu trách nhiệm thức ăn và quần áo trong chùa. Khi sư này ngồi xuống bên cạnh giường, Tenno hỏi, 'Ông có hiểu không?'

Bây giờ, ông ấy đã không nói bất kì cái gì và ông ấy hỏi, 'Ông có hiểu không?'

'Không,' sư này phân vân và nói.

Tenno cười, và nói, 'Ông có hiểu không?' Sư nói, 'Không.' Và càng phân vân hơn.

Thế rồi Tenno, vớ lấy chiếc gối, ném mạnh nó qua cửa sổ, và nói, 'Ông có hiểu không?'

Và sư nói, 'Không. Và thầy đang làm cho tôi mỗi lúc một rối hơn.'

Thế rồi thầy nói, 'Được, thế thì ta sẽ làm điều thực.' Ông ấy nhắm mắt lại, cho tiếng gầm của sư tử, và chết.

Ông ấy sắp chết. Đệ tử này vẫn chưa sáng suốt. Ông ấy sắp chết - nếu bạn đã yêu thầy, nếu bạn đã thực sự yêu thầy, bạn sẽ biết cái gì đang xảy ra cho thầy. Đó là lí do tại sao ông ấy đã hỏi 'Ông có hiểu không?' Ông ấy đang hỏi 'Ông đã không đi tới biết rằng ta sắp chết sao? Việc ta sắp chết đã không đạt tới tim ông sao?' Vào khoảnh khắc cuối cùng, ông ấy đang thử đệ tử của mình. Ngay cả chết cũng được dùng như một loại giáo huấn. Ngay cả chết cũng được dùng như nỗ lực cuối cùng để đánh thức đệ tử. Thế rồi ông ấy cười, và hỏi 'Ông có hiểu không?' Tiếng cười là toàn bộ thế, nếu đệ tử này mà nhìn vào trong mắt thầy và nghe tiếng cười này, có toàn thể giáo huấn của Phật trong nó, mọi kinh sách trong nó. Tính toàn bộ của nó. Và ông ta chắc đã thấy rằng thầy đang rời khỏi thân thể.

Nhưng ông ta ắt đã lâm vào suy nghĩ. Thầy đã hỏi 'Ông có hiểu không?' Và ông ta đã không nói gì - thầy ngụ ý gì bởi 'Ông có hiểu không?' Đệ tử này ắt đã đi vào tâm trí mình. Vì ông ta đã đi vào trong tâm trí mình, thầy cười để mang anh ta ra khỏi tâm trí anh ta. Vì không cái gì mang bạn ra khỏi tâm trí bạn ngoài tiếng cười.

Ai đó đã hỏi 'Tại sao, thưa Osho, thầy liên tục kể chuyện cười?' Đó là lí do tại sao. Không cái gì mang bạn ra khỏi tâm trí bạn ngoài tiếng cười. Khi bạn có tiếng cười sảng khoái, logic biến mất - ít nhất vào khoảnh khắc đó. Và chuyện cười là ngớ ngẩn thế. Chúng là chuyện cười vì chúng là ngớ ngẩn; bạn cười vì chúng buồn cười, bạn cười vì chúng không cho phép các qui tắc của logic, chúng đi ngược lại nó. Chúng lấy ngã rẽ bất ngờ tới mức suy nghĩ của bạn không thể kết luận được. Vì chỗ rẽ bất ngờ đó, vì bước nhảy bất thần đó... toàn thể chuyện cười đi theo một đường, thế rồi tới điểm nút. Và điểm nút là bước nhảy, nó gián đoạn.

Chuyện cười là việc thiền lớn.

Thầy cười. Tiếng cười của thầy to, tiếng cười của thầy là toàn bộ. Thầy muốn đem đệ tử này ra khỏi tâm trí ông ta - ông ta đã đi quá nhiều vào suy nghĩ. Ông ta đã nghĩ 'Tại sao thầy đã hỏi "Ông có hiểu không?" Thầy ngụ ý gì?' Thầy đã hỏi một câu hỏi đơn giản - câu hỏi để khơi gợi đệ tử này tỉnh táo về tình huống của thầy, cái gì đang xảy ra cho thầy. Nếu đệ tử này thực sự trong hoà điệu với thầy, điều đó chắc đã là cú choáng: 'Ông có hiểu không?' Và ông ta chắc đã mở mắt ra và ông ta chắc đã nhìn vào trong con người của thầy và chắc đã cảm thấy rằng thầy sẵn sàng rời bỏ thân thể. Nhưng ông ta đã đi vào trong suy nghĩ và đã bỏ lỡ vấn đề. Do đó thầy lại cố gắng bằng việc cười. Và đã hỏi 'Ông có hiểu không?' Dầu vậy đệ tử này đã bị phân vân hơn, vì ông ta không thể thấy tại sao thầy cười. Ông ta bắt đầu nghĩ 'Tại sao?'

Khoảnh khắc bạn mang câu hỏi 'Tại sao?' bạn đi vào trong đường mòn, đường mòn chết, của tâm trí. Một khi bạn đã hỏi tại sao, bạn bỏ lỡ khoảnh khắc thiền. Thấy rằng đệ tử này rất thô, thầy cũng phải thô. Thầy đã ném gối qua cửa sổ - thầy phải làm cái gì đó tuyệt đối vô nghĩa, chỉ để gây choáng. Nhưng đệ tử này lại phân vân hơn, thậm chí phân vân nhiều hơn.

Thế rồi thầy cho tiếng gầm của sư tử. Và chết. Người ta nói rằng trong nhiều thế kỉ tiếng gầm này vẫn còn được nghe thấy trong thiền viện của thầy. Bất kì khi nào mọi người ngồi im lặng và thiền họ sẽ nghe thấy tiếng gầm của sư tử. Đây là cú gây choáng cuối cùng cho anh ta. Và thế rồi thầy chết. Tại sao thầy làm điều này, tiếng gầm của sư tử này? Có thể không cái gì mang anh ta ra khỏi tâm trí anh ta - điều ngớ ngẩn cực kì này, tiếng gầm sư tử chẳng có lí do chút nào, có thể mang anh ta ra khỏi tâm trí. Và thế rồi thầy chết. Nếu không cái gì khác mang anh ta ra khỏi tâm trí, thế thì chết sẽ mang anh ta ra. Và nếu cho dù một khoảnh khắc bạn có thể nếm trải không gian có tên vô trí, thế thì bạn biết rằng không có người nào chết.

Không ai sống, không ai chết. Không cái gì sống, không cái gì chết. Bạn không hiện hữu. Có tiếng cười to vào tình huống này đi. Bạn không hiện hữu và bạn tồn tại. Bạn không hiện hữu và bạn hiện hữu. Đây là trò đùa càn khôn.

Bạn hỏi tôi, Thái độ của Thiền là gì hướng tới chết?

Tiếng cười. Nhưng đó là thái độ của họ hướng tới sống nữa.

Trích từ quyển 'Chính thân này là phật' - Osho

..............................

0 Comments